Półwysep Bałkański to piękny i niezwykle różnorodny skrawek Europy, który coraz częściej stanowi kierunek wakacyjny Polaków. Jak dotąd odwiedziłem 8 krajów w tym regionie – Albanię, Bośnię, Bułgarię, Chorwację, Czarnogórę, Macedonię, Serbię i Słowenię. Każdy z nich jest inny i w każdym znajdziecie urokliwe zakątki. W poniższym zestawienie wskażę dziesięć miejsc, bądź regionów na Bałkanach, które szczególnie polecam odwiedzić. Nie jest to ranking, więc nie kierujcie się kolejnością.
Zatoka Kotorska, Czarnogóra
Boka Kotorska w Czarnogórze to riasowa zatoka, ze względu na językowy kształt nazywana czasem „Bałkańskim Fiordem”. Otoczony przez strome Góry Dynarskie akwen czaruje swym pięknem, którym faktycznie może konkurować z norweskimi fiordami. Jakby same widoki nie wystarczały, nad zatoką leży kilka malowniczych miasteczek. Największą sławą owiany jest Kotor, czyli światowa stolica kotów. Ponoć w żadnym innym mieście nie ma takiego zagęszczenia futrzaków. Miejscowość bywa w sezonie oblegana przez turystów, a ceny noclegów wywołują zawrót głowy, jednak bez problemu znajdziecie nad zatoką inne, spokojniejsze miejsca, takie jak Perast. W poszukiwaniu głośnych, tętniących życiem kurortów obczajcie natomiast Tivat oraz Herceg-Novi.
Okolica, jak już wspomniałem, jest górzysta, toteż warto pomyśleć o wyprawie na szlak. Wielu turystów udaje się do Parku Norodowego Lovćen, skąd świetnie widać zatokę. Ja niestety nie mogłem w pełni nacieszyć się pobytem w tym pięknym zakątku Europy, ponieważ po Albanii złapała mnie silna jelitówka i jeden dzień przeleżałem, a drugi ograniczyłem do Kotoru.
Jezioro Ochrydzkie, Macedonia Północna
Na pograniczu macedońsko-albańskim znajduje się jedno z najciekawszych i najbardziej malowniczych miejsc na Bałkanach. Chodzi oczywiście o Jezioro Ochrydzkie, położone w górzystym i pełnym zabytków regionie. Największą miejscowością nad akwenem jest przeurocza Ochryda, która ponad tysiąc lat temu była jednym z największych miast na kontynencie, a przy okazji stolicą…Bułgarii. W mieście znajdziemy liczne cerkwie, starą twierdzę oraz labirynt uliczek z masą kotów. Możemy też wypłynąć z przystani na rejs po jeziorze, docierając na południowy brzeg, do klasztoru Sveti Naum.
Wokół jeziora wznoszą się góry. Na zachodnim brzegu utworzono Park Narodowy Galiczica, którego najwyższym szczytem jest Magaro (2255 m n.p.m.). Widać z niego zarówno Jezioro Ochrydzkie, jak i Jezioro Prespa, położone na wschodzie. Jeśli zdecydujemy się na trekking, przyda się nam samochód, bo komunikacją miejską nie dojedziemy na parking.
Co ciekawe, Jezioro Ochrydzkie jest najstarszym w Europie. Latem ciepła woda zachęca do kąpieli, choć ze względu na kamieniste plaże przydadzą się klapki lub specjalne buty morskie. Wśród turystów wyróżniają się Polacy, których spotkacie całą masę. W 2026 r. ruszają loty z Polski bezpośrednio do Ochrydy, więc ich liczba jeszcze się zwiększy. Zwłaszcza, że ceny na miejscu są naprawdę przystępne.
Jeśli poszukujecie miejsca, żeby wypocząć, a przy okazji pochodzić trochę po górach, pozwiedzać zabytki, lub poimprezować, nie zastanawiajcie się długo i ruszajcie do Ochrydy. Sam chętnie pojechałbym tam kiedyś na urlop z rodziną, oczywiście jeśli w ciągu najbliższych lat komercja nie zniszczy tego miejsca.
Góry Riła, Bułgaria
Lubicie góry? To ruszajcie do Bułgarii. Na południe od Sofii wnosi się pasmo Riła, które wysokością nie ma sobie na Bałkanach równych. Najwyższym szczytem jest Musała (2925 m n.p.m.) – dach Bałkanów, oferujący absolutnie fenomenalne widoki. Zdobycie go jest dużo łatwiejsze niż wejście na Rysy od polskiej strony. Można wjechać z Borowca kolejką górską na Jastrzębiec, skąd czeka nas około trzygodzinna wędrówka malowniczym szlakiem. Po drodze miniemy kilka jezior, z których jedno przypominało mi Morskie Oko. Szlak jest skalisty i momentami stromy, ale nawet średnio doświadczony miłośnik gór powinien dać radę, jeśli trafi z pogodą i kondycją.
Najpopularniejszym miejscem w okolicy pozostaje Siedem Jezior Rylskich, których jednak na ten moment nie odwiedziłem. Polecam za to Monastyr Rylski, czyli prastary prawosławny klasztor w zachodniej części gór. Choć jest to jedno z niewielu miejsc w Rile, które odwiedzają zagraniczni turyści, zdecydowanie warto je zobaczyć.
Mostar i Hercegowina, Bośnia i Hercegowina
Jednym z najchętniej odwiedzanych bałkańskich miast jest Mostar, czyli stolica Hercegowiny, malowniczej krainy w Górach Dynarskich. Choć uległ on dużym zniszczeniom podczas wojny domowej w latach 90., dzięki wsparciu międzynarodowemu udało się odbudować stare miasto, które dziś zachwyca. Największą atrakcją Mostaru jest Stary Most nad Neretwą, od którego miejscowość wzięła swoją nazwę. Pobyt na nim urozmaicają skoki śmiałków, którzy po nazbieraniu odpowiedniej kwoty w euro dają nura do lodowatej wody. Mostarska starówka jest bardzo spójna architektonicznie i niezwykle urokliwa. Napływ turystów absolutnie nie dziwi.
Równie ciekawe są okolice miasta. W pobliżu Mostaru znajduje się klasztor derwiszów w Blagaju, wodospady Kravica, czy warowna wioska Počitelj nad Neretwą. Katolików z pewnością zainteresuje pobliskie sanktuarium w Medziugorie.
Riwiera Słoweńska, Słowenia
Choć długość słoweńskiego wybrzeża wynosi mniej niż 50 kilometrów, urody nie można mu odmówić. Na riwierze znajdują się trzy ciekawe miasta – Koper, Izola i Piran. Blisko też stąd do włoskiego Triestu, który warto odwiedzić szczególnie w czasie karnawału. Choć plaż nie ma wiele i są one dość tłoczne, wybrzeże rekompensuje to miastami.
Koper jest największym i najgłośniejszym z nich. Osobiście darzę go też najmniejszą sympatią. Znajdziemy tu stare miasto i promenadę nadmorską.
Izola jest nieskażona komercją. Na starym mieście nie znajdziemy wielu kawiarni i restauracji, przez co wydaje się autentyczne i służące przede wszystkim mieszkańcom. Jest tu cicho i spokojnie, a przy tym bardzo ładnie.
Piran nieprzypadkowo cieszy się największą popularnością. Tutejsze stare miasto ma kształt trójkąta, zwężającego się w stronę morza. Świetnie widać to z punktu widokowego na murach obronnych.
Tym, co czyni wybrzeże wyjątkowym jest wspaniały widok Alp, które wyłaniają się zza morza. Z Piranu udało mi się zrobić jedne z najlepszych zdjęć w życiu.
Góry Północnoalbańskie, Albania
Na pograniczu albańsko-kosowiańsko-czarnogórskim rozciąga się pasmo Gór Północnoalbańskich, zwanych też Przeklętymi. W przeszłości były uważane za siedlisko złych duchów, dziś jednak przyciągają spragnionych widoków wędrowców. Tak, jak za Albanią nie przepadam, tak okolice wioski Theth zrobiły na mnie bardzo dobre wrażenie. W Górach Przeklętych wyznaczono wiele długich tras pieszych, łączących zasiedlone doliny, w których możemy przenocować. Żałowałem, że wizytę ograniczyłem do jednego dnia, ale tak jak stwierdziłem, że nigdy więcej nie chcę wracać do Albanii, tak te góry naprawdę kuszą.
A nazwa adekwatna, bo na szlaku złapała mnie ulewa i zmokłem jak pies. Dzień później obudziłem się z jelitówką.
Zamek Gołąbiec i Przełom Dunaju, Serbia
Pogranicze serbsko-rumuńskie nie jest zbyt często odwiedzane, a niesłusznie. Główną atrakcją regionu stanowi warowny zamek Gołąbiec (Golubac). Dunaj osiąga przy nim zawrotne pięć kilometrów szerokości, a następnie zwęża się, tworząc przełom. Okolicę warto odwiedzić ze względu i na widoki i na zamek, który robi naprawdę duże wrażenie. Co ciekawe, zginął tu sam Zawisza Czarny, który podczas bojów z Turkami dostał się do niewoli i został zamordowany w pobliżu Gołąbca.
Możemy tu dojechać z Belgradu autobusem.
Dalmacja, Chorwacja
W zestawieniu nie mogło zabraknąć chorwackiej Dalmacji. Ten długi region to jedno z głównych skupisk turystyki na Bałkanach, słynący z pięknej linii brzegowej, pełnej wysp i urokliwych miast. Niegdyś tłumnie zdążali tu Polacy, ale w ostatnich latach ceny drastycznie podskoczyły w górę i rodacy zaczęli przerzucać się na Albanię i Turcję. Jeśli jednak koszty wam nie straszne, jedźcie tu koniecznie!
Do najciekawszych miejsc w Dalmacji należą: Dubrownik – warowne miasto rozsławione przez „Grę o Tron”, w której odgrywało rolę stolicy; rezerwat Biokovo ze szczytem Sveti Jure (1762 m n.p.m.), gdzie możemy dojechać samochodem z…wybrzeża; Zadar – miasto znane z zachodów słońca i nocnego życia, a także wyspy takie jak Hvar lub Korczula.
Sarajewo, Bośnia i Hercegowina
Większość bałkańskich stolic to szare miasta, które nie zachęcają do dłuższego pobytu. Wyjątkiem jest Sarajewo, miasto stołeczne Bośni i Hercegowiny. Z jednej strony zachwyca ono różnorodnością kulturową i punktami widokowymi, a z drugiej wzrusza smutną i pełną cierpienia historią. W latach 90. miasto było oblegane przez wojska Serbów Bośniackich, którzy terroryzowali ludność poprzez ostrzał artyleryjski, czy wysyłanie na dachy snajperów, mordujących przechodniów. Kilka dekad wcześniej, w 1914 r. przy moście łacińskim serbski bojówkarz Gawriłło Princip zamordował arcyksięcia Franza Ferdinanda i jego żonę, co stanowiło impuls do wybuchu I wojny światowej.
Sarajewo z uwagi na trudne dzieje jest bardzo smutnym miastem. Z wielu miejsc widać cmentarze, a groby znajdują się nawet w jednym z miejskich parków – ot tak, między alejkami. Jest to też jednak miasto niezwykle interesujące, gdzie tureckie bazary graniczą z austrackimi secesyjnymi kamienicami. Jeśli interesuje cię kultura, lubisz dobrze pojeść i poznawać różne kultury, Sarajewo to miejsce dla ciebie.
Alpy Julijskie, Słowenia
Chociaż ta część państwa Prevców nie leży geograficznie na Bałkanach, postanowiłem pokierować się podziałem politycznym. Alpy Julijskie, nazwane na cześć Cezara, wznoszą się w północno-zachodniej Słowenii, a ich najwyższym szczytem jest Triglav (2864 m n.p.m.), uwieczniony na fladze państwowej. Region zachwyca wiosną i latem pięknymi widokami, a zimą niestety bywa deszczowy i bardzo ponury, czego doświadczyłem podczas wizyty w tych stronach w lutym 2024 r.
W Alpach Julijskich możemy pochodzić po górach, zdobywając Triglav lub inny dwutysięcznik. Jest tu także sporo innych atrakcji, takich jak wodospady Savica, jeziora Bled i Bohinj, czy skocznie narciarskie w dolinie Planica. Komunikacja publiczna należy do najtańszych w Europie, a noclegi możecie znaleźć w naprawdę przystępnych cenach. Polecam, chociaż raczej w cieplejszych miesiącach.
